Gümrük Müşavirliği: Avrupa–Türkiye Karayolu Taşımacılığı

Günler gümrükte kayboluyor

Ölçtüğümüz her koridorda, sıradan bir transit ile uç bir transit arasındaki farkı neredeyse hiçbir zaman yol açıklamıyor. İtalya hattı ortalama 6,3 gün, kayıtlı en uzun vaka 81 gün. Hiçbir araç seksen bir gün yol gitmedi.

O uç değerler gümrük ve evraktır. Bu da gümrüklemeyi taşımaya iliştirilmiş bir formalite değil, sürenin üzerinde en fazla kaldıraca sahip aşama yapar.

İthalatçı olarak sizi ilgilendiren kısım

Avrupa’daki tedarikçinizden mal alıyorsanız, tercihli işlemi sağlayan belge ihracatçı tarafında düzenlenir. A.TR’yi ihracatçı düzenler ve ihracatçı ülkenin gümrük idaresi vize eder.

Bunun sizin için anlamı şudur: belge sizin elinizde değil, ama sonucu sizi ilgilendirir. A.TR eksik veya hatalıysa sevkiyat tercihli işlemi kaybeder — yani gümrük vergisi doğar ve bu arada mal bekler. Tedarikçinin evrağı, siparişi verirken konuşulması gereken bir konudur; malın sınırda beklediğinde değil.

Sipariş öncesinde tedarikçinize sorulacak üç şey:

• Eşya serbest dolaşımda mı, yoksa üçüncü ülkeden gelip henüz millileşmemiş mi?
• Eşya Gümrük Birliği kapsamında mı? (Tarım ürünleri, kömür ve çelik kapsam dışı.)
• A.TR elektronik mi düzenlenecek? 8 Temmuz 2024’ten beri QR kodlu elektronik belge kabul ediliyor ve kağıt aslını beklemek gerekmiyor.

A.TR neyi kanıtlar, neyi kanıtlamaz

Karışıklık burada başlıyor ve pahalı olan da bu.

A.TR, eşyanın AB–Türkiye Gümrük Birliği içinde serbest dolaşımda olduğunu gösterir. Yani gümrük statüsünü belgeler. Nerede üretildiğini söylemez.

EUR.1 ise menşei belgeler — eşyanın belirli bir anlaşmanın kurallarına göre hangi ülke kaynaklı sayıldığını.

İkisi birbirinin yerine geçmez. Japonya’da üretilmiş, İtalya’ya ithal edilip orada serbest dolaşıma girmiş bir makine A.TR ile Türkiye’ye gelebilir; aynı eşya hiçbir yerde menşe esaslı bir tercihten yararlanamaz.

Kapsam dışında kalanlar

Gümrük Birliği, AB ile Türkiye arasındaki her ticareti kapsamaz. Avrupa Komisyonu’na göre kapsam, Antlaşma’nın Ek I’inde tanımlanan tarım ürünleri ile kömür ve çelik ürünleri dışındaki ürünlerle sınırlıdır.

• Sanayi ürünleri ve işlenmiş tarım ürünleri — kapsam içinde, A.TR geçerli.
• Tarım ürünleri — kapsam dışı. Tercih menşeye bağlı, belge EUR.1 veya fatura beyanı.
• Kömür ve çelik — kapsam dışı. Türkiye ile eski AKÇT arasındaki 1996 tarihli ayrı anlaşma geçerli, yine menşe esaslı.

Gıda, ham tarım ürünü veya çelik ithal ediyorsanız A.TR yanlış belgedir. Bu istisnai bir durum değil, bütün bir eşya kategorisidir — ve hata masada değil sınırda ortaya çıkar.

TIR: karayolu transiti neden işliyor

TIR, coğrafi kapsamı en geniş uluslararası gümrük transit sistemidir; 66’dan fazla ülke kullanır. TIR kapsamında mühürlü eşya, her sınırda boşaltılıp yeniden beyan edilmeden geçer.

Böyle bir usul olmasaydı, kuzey İtalya’dan İstanbul’a giden bir karayolu sevkiyatı dokunduğu her sınırda tam bir gümrük işlemiyle karşılaşırdı. İtalya hattında ölçülen 6,3 günlük ortalamanın mümkün olmasının nedeni budur.

Bir sevkiyatın taşıdığı belgeler

Kural olarak İtalya → Türkiye karayolu sevkiyatı şunlarla yolculuk eder:

• Ticari fatura
• Çeki listesi
• Taşımaya ait taşıma belgesi
• İtalya tarafında ihracat beyannamesi
• Gümrük Birliği kapsamındaki eşya için A.TR dolaşım belgesi

Eşyaya özgü izin veya sertifikalar bunlara eklenebilir. Hangi kombinasyonun doğru olduğu GTİP kodundan çıkar — kataloğumuzda 9.812 tanımlı pozisyon bulunuyor.

Tekrarlayan hata biçimleri

Ele aldığımız dosyalarda gecikmelerin çoğunu aynı birkaç sorun açıklıyor:

• Yanlış GTİP sınıflandırması — yanlış kod yanlış belge setini de beraberinde getirir
• Fatura, beyanname ve belge arasında uyuşmayan değer veya menşe bilgisi
• Ancak sınırda ortaya çıkan eksik ürün izinleri
• Yükleme sonrası tamamlanan belge setleri, araç çoktan yoldayken

Hiçbiri egzotik değil. Hepsi sıradan idari boşluklar — tam da bu yüzden önlenebilirler.

Parsiyelde bahis yükselir

Tam araçta eksik bir dosya bir müşterinin yükünü geciktirir. Parsiyelde bir dorseyi geciktirir.

Yükünüz başka göndericilerin malıyla birlikte yol alır. Bir belge seti eksikse araç bekler — ve üzerindeki her sevkiyat onunla bekler. Eksik belgenin maliyetini onu unutan gönderici tek başına ödemez; o gün yüklenmiş herkese dağılır.

Belgelerin yüklemeden önce kontrol edilmesinin pratik gerekçesi budur ve gümrüğün dışarıdan satın alınmak yerine kendi organizasyonumuzun içinde durmasının nedeni de budur.

Tek grup, tek dosya

Taşıma General Kargo Ul. Taş. Ltd., gümrükleme General Gümrük Müş. Ltd., nakliyat sigortası Servis Sigorta Ar. Hiz. Ltd. üzerinden — üç şirket, bir grup, tek sevkiyat dosyası.

Sevkiyat bilgilerini gönderin; hiçbir şey yüklenmeden önce eşyanızın neye ihtiyacı olduğunu teyit edelim.

Bu sayfa genel bilgi niteliğindedir ve bağlayıcı danışmanlık yerine geçmez.